KRAJANÓW

                                   Wieś  Krajanów  -  widok od strony Dworek

Stara wieś, wzmiankowana już w 1353 r., położona w masywie Gór Suchych i Wzgórz Włodzickich w górnym biegu Marcowskiego Potoku.Specyficzne położenie Krajanowa i odległość od głównych szlaków komunikacyjnych, przez wieki uchroniły wieś od klęsk i częstych w tym czasie wojen. Wraz z rozwojem przemysłu mieszkańcy dawnego Krajanowa migrowali za pracą, do większych miejscowości.

Po 1945 r. Krajanów został zasiedlony przez zwartą grupę górali podhalańskich. Osadnicy próbowali kultywować na "nowej ziemi" swoje rdzenne tradycje, jednak z czasem praktyki zanikły, a wieś ponownie się wyludniła. Mieszkańcy Krajanowa albo trudnili się rolnictwem albo tak jak przed wojną, pracowali w zlikwidowanych pod koniec XX wieku, noworudzkich kopalniach.

Dawnych podhalańskich osadnikach z czasów powojennym mało kto pamięta ale nie trzeba jechać na Podhale aby zobaczyć w Krajanowie, prawdziwy kierdel i podhalańskiego górala.W Krajanowie a dokładnie w Koloni Krajanów położonej w Wzgórzach Włodzickich, mieszka góral z Podhala pan Władek Kęska.Tereny Wzgórz Włodzickich, bezleśne i rozlegle łąki idealnie nadają się na wypas owiec, swój kierdel pan Władysław wypasa na łąkach w okolicy Krajanowa, Ludwikowic Kłodzkich i Świerków.Pan Władysław, jak przystało na prawdziwego podhalańskiego górala wyrabia bryndze podhalańską, miękki ser z owczego mleka i tradycyjne wędzone oscypki. Każdy turysta  który sięgnął po ten legendarny i oryginalny oscypek górala z Wzgórz Włodzickich, na zawsze zapamięta jego pikantny, słonawy, przesiąknięty dymem smak.Od wielu lat kierdele pana Władysława i innych gospodarzy z  Wzgórz Wlodzickich, stanowią nieodłączny element panoramy Krajanowa i Wzgórz Włodzickich.

                                  Krajanów  -  owce na wypasie nad Sokolicą

 Mimo swojego położenia w ,,głębokiej prowincji'', wieś  przetrwała najtrudniejsze powojenne lata i obecnie przeżywa umiarkowany  rozwój. W Krajanowie na aktywny wypoczynek zaprasza gospodarstwo  agroturystyczne  "Janowa Chata"- z  poligonem do paintballu.

Zabytkiem w Krajanowie jest  Kościółek św. Jerzego powstał w XVIw. na miejscu starszego. Skromna budowla, kryje w swoim wnętrzu barokowe wyposażenie (ołtarze, chrzcielnica, ambona, udekorowana postaciami ewangelistów). Z XV wieku pochodzi gotycka figura Madonny.

W przykościelnym murze, znajdziemy stare nagrobki, na uwagę zasługuje nagrobek z nazwiskami górników, którzy zginęli w katastrofie górniczej w kopalni  Rubengrube  w Nowej Rudzie - obecnie Muzeum Górnictwa.

W Krajanowie jeszcze w drugiej połowie lat 70-tych istniał dworek z pięknym murowanym ogrodzeniem z czerwonej cegły, na rogu ogrodzenia istniała baszta ( jej ruina istnieje do dzisiaj ) a  do pałacyku prowadziła ozdobiona detalami brama wjazdowa.Obecnie z zespołu dworskiego ostał się budynek gospodarczy a jego właściciel oferuje wysokiej jakości pstrągi z własnej hodowli w Krajanowie.Dworek w Krajanowie po wojnie pełnił role szkoły, później  był obiektem kolonijnym jednego z zakładów, z Górnego Śląska. Opuszczony obiekt w latach siedemdziesiątych popadał stopniowo w ruinę i jego los wydawał się przesadzony.Dach pałacyku był pokryty łupkiem dlatego łatwo pękał i topniał w oczach.Wydawało  się że wybawieniem dla obiektu będzie nowy właściciel - również był to jeden z dużych śląskich zakładów. 

Pałacyk zaplanowano gruntownie przebudować........ i zburzono go do parteru następnie wylano strop. Wokół  miał powstać duży kompleks domków campingowych, jak na owe czasy była to w planach bardzo duża inwestycja. Na tereny wokół pałacyku do Krajanowa  przewieziono, około 60 domków campingowych.Okazało się że inwestycja była grubym przekrętem, zbiegła się ona z czasem powstania  Solidarności, bojąc się odpowiedzialności, inwestor po cichu zwinął żagle. Na koniec działalności w Krajanowie -  pałacyk  zrównał z ziemią a domki ponownie zostały załadowane na ciężarówki.

W Krajanowie można podziwiać piękne i malownicze widoki. Portal Sowirower proponuje dwie trasy, obydwie są wytyczone po zielonych szlakach przebiegających przez Karajanów -  z lewej strony w Górach Suchych i z prawej w Wzgórzach Włodzickich.

                                    Krajanów -  widok na Janową Chatę i Wzgórza Włodzickie..

Góry Suche - Szlak Graniczny. Nad  Krajanowem w paśmie Gór Suchych, przebiega zielony Szlak Graniczny zwany Żelaznym.Szlak na całej długości nie należy do łatwych i stąd ta nazwa -Żelazny. Został on wytyczony w 1991 roku wzdłuż granicy polsko -czeskiej. Prowadzi on od Tłumaczowa, przez Mieroszów, do Przełęczy Okraj. Na jego odcinku nad  Krajanowem, idąc wzdłuż granicy, szlak nas prowadzi  kulminacyjnymi partiami Włodarza, Wysokiej, Głowy( tutaj na wschodnim stoku góry, swój początek bierze Marcowy Potok), Czarnej i dalej na szczyt Leszczyńca. 

Jest to historyczne miejsce, na którym znajduje się Trójpański Kamień graniczny w kształcie trójbocznego ostrosłupa na granicy polsko-czeskiej, który w 1732 roku postawiono na styku dawnych granic: Czech, Śląska i Hrabstwa Kłodzkiego. Granica między Śląskiem a Czechami zaliczana jest do jednej z najstarszych granic w Europie. W tym też miejscu wzniesiono z piaskowca pomnik o wysokości 1,65m, na jego trzech stronach widoczne są herby trzech władców, ich inicjały oraz rok 1732. Herb z koroną skierowany w kierunku Głuszycy należał do hrabiego von Hochberg von Fürstenstein; inicjały C.E. Oznaczają, że był on hrabią bezpośrednio podległym cesarzowi, M.G.V.H. oznaczają Max Graf (hrabia) von Hochberg. Na herbie skierowanym w stronę Nowej Rudy widoczne są trzy hełmy rycerskie, a ze środkowego wychodzi pięć włóczni z chorągiewkami. inicjały i.B.V.S. oznaczają Joseph Baron von Stiellfried. Trzeci herb jest skierowany w stronę Ziemi Broumovskiej. Widoczne są na niej: laska opacka i mitra oraz inicjały O.A.B. – Otmar (Zinke), Abt (opat) von Braunau. Na tej stronie widoczne są też lata, w których ponownie wymierzano granicę: 1770, 1850, 1922.

Idąc dalej zielonym szlakie dojdziemy do Przełęczy pod Czarnochem, w tym miejscu znajduje się turystyczne przejście graniczne Głuszyca Górna - Janovicki, zbaczając z szlaku w lewo po około  10 minutach będziemy w czeskiej miejscowości turystycznej Janovicki.

W Janowiczkach możemy spróbować kuchni czeskiej a w zimie pojeździć na nartach zjazdowych (wyciąg orczykowy) i śladowych( trasy dla narciarzy biegowych).

Narciarski węzeł Janovičky oferuje także wieczorną nocną jazdę na nartach po dobrze oświetlonych trasach. Amatorzy biegówek znajdą tu lżejsze i trudniejsze trasy, z turystycznymi trasami do biegania „po śladach" włącznie. Z Janowiczek powracamy do Krajanowa tą sama trasą.  

                                Widok na Góry Sowie z zielonego szlaku w okolicach Ludwikowic

Wycieczka z Krajanowa na Wzgórza Włodzickie - zielony szlak z Krajanowa na Góre Włodzicką. Górna część Krajanowa - Kolonia Krajanów położona jest powyżej Doliny Marcowego Potoku w paśmie Wzgórz Wlodzickich. Nad kolonią przebiega zielony szlak z Kościelca, przez Górę Włodzicką, na Wielką Sowę w Górach Sowich.

                         Wzgórza Włodzickie: samotny domek nad Ludwikowicami. 

Wzgórza Włodzickie od lat przyciągają turystów, gdyż są rejonem doskonale nadającym się do uprawiania turystyki pieszej. Wycieczka po Wzgórzach Włodzickich zielonym szlakiem z Krajanowa na szczyt Gory Włodzickiej, przekona do gór każdego piechura.

                                       Widok na Góre Włodzicką z zielonego szlaku

Maszerując wspomnianą trasą odczuwa się  szczególną atmosferę, niemal z każdym postawionym krokiem na bezleśnych szczytach i stokach, możemy podziwiać wspaniałe i rozległe panoramy Gór Sowich, Gór Suchych, Kotliny Kłodzkiej, a także Kotliny Broumovskiej i dalej położonych pasm górskich.

Na zielonym szlaku w upalny dzień,  możemy się  zatrzymać i odpocząć w cieniu drzewa czerwonej jarzębiny, których nie brakuje w pejzażu Włodzickich Wzgórz. Z zielonego szlaku, z Krajanowa do Świerk, od prawej strony rozpościera się widok na Góry Sowie, widać stąd Kalenicę (964 m.) i Wielką Sowę (1015m.), natomiast z lewej strony możemy podziwiać panoramę Gór Suchych i Kamiennych.

Przez wieki Niemcy cenili sobie walory widokowe tej części Sudetów, nie przypadkowo właśnie na Wzgórzach Włodzickich, zbudowali cztery okazałe wieże widokowe - pozostałe trzy znajdowały się na Górze Świętej Anny w Nowej Rudzie, Górze Wszystkich Świętych w Słupcu oraz na Grodziszczu w Bożkowie. 

Walory krajobrazowe Wzgórz Włodzickich, nie da się przecenić, są jedyne w swoim rodzaju. Kiedy je zobaczysz, możesz się w nich zakochać na zawsze, tu pozostać i podziwiać je codziennie, tak jak znana pisarka Olga Tokarczuk, laureatka wielu prestiżowych nagród polskich i zagranicznych. Jak wielu wybitnych pisarzy, lubi podróże po świecie, ale za swoje pisarskie gniazdo uznała  malowniczy Krajanów, koło Nowej Rudy, gdzie na stałe przeniosła się wraz z rodzina w 1986 roku. Przeprowadzka okazała się inspirująca dla jej twórczości. 

                                                 Wzgórza Włodzickie- widok w kier. Gór Sowich

Urodziła się w 1962 roku w Sulechowie. Absolwentka psychologii na Uniwersytecie Warszawskim.  Pisarka, eseistka, autorka scenariuszy. Debiutowała w 1979 r. na łamach pisma „Na przełaj”, gdzie publikowała swoje pierwsze opowiadania. Jej pierwsza powieść „Podróż ludzi księgi” ukazała się w 1993 r. Kolejne, nominowane do wielu prestiżowych nagród, książki to: „E.E.”, „Prawiek i inne czasy”, „Dom dzienny, dom nocny”, „Gra na wielu bębenkach”, „Ostatnie historie” i wydana w 2007 r. powieść „Bieguni”.Laureatka nagrody Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek, nagrody Fundacji im. Kościelskich, Paszportu „Polityki”, nagrody miesięcznika „Odra”, kilkakrotnie nominowana do Nagrody Literackiej Nike, trzykrotnie otrzymała Nike Czytelników. Od roku 2004 organizuje we Wrocławiu i Jeleniej Górze Festiwal Opowiadań, na którym autorzy krótkich form literackich z różnych krajów świata prezentują swoje dokonania, a wspólnie z mężem prowadzi również wydawnictwo „Ruta”.

Olga Tokarczuk o Krajanowie:
„Ja sobie nie wyobrażam jak można mieszkać w dużym mieście i jakoś się skupić. Nie umiałabym tego zrobić. Nie mam więc poczucia, że dokonałam jakiegoś wyboru, że to jest jakaś manifestacja. Tak zostałam zbudowana psychicznie. Jestem z natury delikatna, gdy np. czytam codziennie gazety, to wpadam w rozedrganie. Chwała Bogu, że znalazłam takie miejsce, które nie jest w żadnym wypadku odcięte od świata. Bo takich miejsc odciętych nie ma, no może pustynia w Australii, Afryce. Poza tym zawsze dobrze postrzegane było mieszkanie na prowincji. Dopiero w komunie nobilitujące stało się miasto i ludzie przedkładali bloki nad świeże powietrze na wsi. Ja tego nie rozumiem, to wszystko było postawione na głowie. Mam wrażenie, że jestem uprzywilejowana mieszkając w Krajanowie”.

W Krajanowie, Sokolicy można spotkać bardzo wiele krzyży kamiennych, które znajdują się najczęściej przy drogach, skrzyżowaniach i domach. Niemi świadkowie historii stoją w wielu miejscach, upamiętniając wydarzenia lub intencje o których dzisiaj  prawie nikt już nie pamięta. W Górach Sowich i Wzgórzach Włodzickich często można natrafić na ruiny dawnych poniemieckich gospodarstw.

                                                   Krajanów na starej pocztówce.

                                                  Sokolica 

Sokolica mała rozproszona wieś na Ziemi Kłodzkiej, położona bardzo malowniczo w północnej części Wzgórz Włodzickich w gminie Nowa Ruda.Zabudowania wsi ciągną się na długości około 1,4 km, na wysokości około 450-560 m. Już w  XIX w., zaczęto wykorzystywać piękno okolicznej przyrody i wieś zmieniła się w małe letnisko.. Po 1945 r. wieś nie została w pełni zaludniona. Rozebrano opustoszałe domy, oddalone od skupisk ludzkich.  Istnieje tu wiejska świetlica, wyremontowana i w pełni wyposażona,  obiekt  jest udostępniany wszystkim zainteresowanym, bez względu na to, czy są mieszkańcami wsi. Odśnieżone drogi, odnowione przystanki itp. wskazują na zainteresowanie władz gminy.  Przez wieś przebiega Sudecki Szlak Konny, liczy sobie około 360 km, biegnie na trasie od Lądka Zdrój do Karpacza i zielony szlak turystyczny z Kościelca na Wielką Sowę, przebiega on przez najwyższy szczyt Wzgórz Wlodzickich, Góre Włodzicką (757 m n.p.m.), gdzie znajduje się , ruina kamiennej wieży widokowej z 1927 r. 

                                   Widok na Góry Sowie, z ruin starej wieży widokowej.

Wzgórza Włodzickie to pasmo złożone z kilkunastu niezwykle widokowych wzniesień położonych w płn.-zach. części Ziemi Kłodzkiej. Z ich, w większości bezleśnych, szczytów i stoków,  rozciąga się malownicza panorama Gór Sowich, Gór Suchych, Kotliny Kłodzkiej, a także Kotliny Broumovskiej i dalej położonych pasm górskich.

Wzgórza Włodzickie - zielony szlak turystyczny ( Kościelec - Wielka Sowa) - gwarantuje piękne widoki  i niezapomniane wrażenia  szczególnie na odcinku Nowa Ruda - Świerki.

Walory widokowe tych wzgórz doceniono już w ubiegłym stuleciu. Zainteresowanie krajoznawców mogą przyciągną  kaplice odpustowe, szereg krzyży i kapliczek przydrożnych .   

   

 Trasa zielonego szlaku,  z Kościelca na Wielką Sowę,  w większości prowadzi polnymi i leśnymi drogami, przez szczyty Wzgórz Włodzickich i jest adresowana do wytrawnego turysty-krajoznawcy, zaopatrzonego w szczegółową mapę topograficzną, niestety oznakowanie na trasie jest słabo widoczne (dodatkowo jest  biały znak z pomarańczowym kółeczkiem w środku).Z pewnością  trud i czas włożony, w pokonanie tej trasy nie będzie nadaremny, a wrażenia  pozostaną na długo w pamięci każdego turysty.

Gospodarstwo agroturystyczne Sokolica3   www.sokolica3.republika.pl/

W Sokolicy możemy zatrzymać sie na nocleg w  gospodarstwo agroturystycznym www.sokolica3.republika.pl/ Gospodarstwo agroturystyczne Sokolica3 zaprasza na wypoczynek w miłej, domowej atmosferze .W Sokolicy wypocznie każdy, szukający ciszy i spokoju, amator zimowych sportów, wytrwały grzybiarz czy myśliwy. Cisza, dużo zieleni, pluskające pstrągi w stawie i piękne panoramiczne widoki, wprost z domu, to główne atuty, obiektu i okolicy.  Nasza oferta aktywnego wypoczynku, skierowana jest również do amatorów off roadu z kraju i zagranicy dla których znajdują się tutaj wymarzone tereny, zapraszamy wszystkich tych, którzy ponad wszystko cenią sobie niebanalny sposób spędzania wolnego czasu. Proponujemy wspólne wypady po włodzickich i sowiogórskich, bezdrożach autem stricte terenowym.

                     Gospodarstwo agroturystyczne Sokolica3   www.sokolica3.republika.pl/

U nas każdy znajdzie dla siebie coś interesującego: pokonywanie stromych zjazdów i trawersów, przejazdy bajecznymi wąwozami, zmaganie się ze sprzętem "zatopionym" w bagnistych kałużach lub wspólną zabawę przy udrażnianiu trasy pokrytej 2 metrowymi śnieżnymi zaspami. Na zwolenników jazdy lajtowej, czekają niepowtarzalne sobotnio-niedzielne wyprawy turystyczne, polegające na zwiedzaniu perełek architektury oraz przyrody Wzgórz Włodzickich i Gór Sowich połączone z nauką jazdy w terenie, lub jazdą konną.

                             Gospodarstwo agroturystyczne Sokolica3   www.sokolica3.republika.pl/

Dla Amatorów rowerowych wycieczek, Wzgórza Włodzickie i Góry Sowie to wymarzone tereny, obfitujące w piękne leśne drogi i oznakowane szlaki rowerowe.Sokolica jest doskonałą bazą wypadową do zwiedzania Kotliny Kłodzkiej  regionu, który obfituje w taką ilość atrakcji, że trudno je zliczyć. Na początek proponujemy odwiedzić miasta Nową Ruda z  ciekawym Muzeum Górnictwa i  Kłodzko ze słynną średniowieczną twierdzą obronną. Podczas dłuższego pobytu w Sokolicy czy Krajanowie możemy zwiedzić najstarsze góry w Polsce - Góry Sowie z piękną wieżą widokową na szczycie Wielkiej Sowy i tajemnicze podziemia w Walimiu, Osówce i Jugowicach), dalej w Kotlinie Kłodzkiej - uzdrowiska, Polanicę Zdrój, Duszniki Zdrój i Kudowę Zdrój ze wszelkimi ich atrakcjami i Park Narodowy Gór Stołowych  ze słynnym Szczelincem Wielkim a po  czeskiej stronie wyjątkowe na skale światową Skalne Miasto. Jest to niezwykłe skupisko formacji skalnych, tajemniczych uliczek z wodospadami, w jaskiniach i malowniczymi jeziorkami.

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia Krajanowa i Sokolicy w Wzgórzach Włodzickich i Górach Suchych - Sudety Środkowe.

                                        Wzgórza Włodzickie  nad Sokolicą - widok na Góry Sowie.